Video over grassroots-activisme en bewonersverzet in Amsterdam-Noord

In deze video ga ik in gesprek met drie activisten die ik tijdens mijn onderzoek in Amsterdam-Noord heb leren kennen. Voor dit onderzoek, waar ik momenteel over schrijf, volgde ik het collectief Red Amsterdam Noord en daaraan verbonden groepen zoals Verdedig Noord. Al snel merkte ik dat er achter die namen een veel grotere vraag schuilgaat: waarvan en waarvoor moet Amsterdam-Noord eigenlijk gered of verdedigd worden, en waarom? Via de krachtige stemmen van Joyce, Sylvia en Terra probeert deze video daar een antwoord op te geven.

Tijdens mijn veldwerk voelde ik me steeds meer betrokken bij deze “strijders”, zoals ze zichzelf soms noemen. Ik zag hoe zij, vaak met veel energie en overtuiging, de samenwerking aangingen met de gemeente, in de hoop op gelijkwaardigheid en echte verandering. Maar ik zag ook hoe moeilijk dat in de praktijk bleek. De ongelijkheid en gentrificatie waar zij zich tegen verzetten, gevoed door beleid, dendert ondertussen gewoon door.

Toch is er ook iets anders: hoop, of misschien eerder optimisme. Sylvia laat dat mooi zien in de video. Ik moest daar ook aan denken toen zij mij na mijn presentatie aan het collectief een cadeau gaf, met een knipoog: Tommy Wieringa’s Optimisme zonder Hoop. Het raakte me, omdat het precies die dubbelheid vangt die ik zo vaak terugzag: blijven doorgaan, ook als het zwaar is en de uitkomst onzeker.

Chris Keulemans, schrijver en tijdens mijn veldwerk onderdeel van Red Amsterdam Noord, zei eens: “RAN is geen één stem, en dat is ook onze kracht, dat moeten we beseffen.” Die woorden zijn me bijgebleven. Want wat ik in Noord zag, was geen eenduidig verhaal, maar een veelheid aan stemmen, emoties en verlangens. Bewoners die gefrustreerd raken omdat structurele verandering uitblijft, die moe worden van de eindeloze vergaderingen en acties, en die tegelijk blijven zoeken naar manieren om invloed uit te oefenen binnen een log en bureaucratisch systeem.

Als onderzoeker brengt dat ook een uitdaging met zich mee. Hoe schrijf je over iets dat zo pluriform is en voortdurend verandert? Soms voelt dat als een puzzel, zeker binnen een academische wereld die vaak vraagt om één helder argument, één duidelijke conclusie. Terwijl de werkelijkheid die ik zag juist rommelig, levendig en meerstemmig is.

Juist daarom was de workshop op de AISSR Research Day, waar deze video een introductie toe vormde, zo waardevol. Samen met Hanane Abaydi, een van de veelzijdige stemmen binnen RAN, konden we in workshopvorm met deelnemers nadenken over hun eigen positie. Hoe verhoud jij je tot ‘het systeem’? Ben je er onderdeel van, werk je ertegen, of misschien allebei? En wanneer noem je jezelf eigenlijk een activist? Het uitgangspunt was dat iedereen verschillende rollen of ‘petten’ draagt, en dat het afhangt van de ruimte waarin je je bevindt welke rol op de voorgrond komt.

Dat leidde tot een open gesprek tussen studenten, docenten en ambtenaren over ongelijkheden in Amsterdam-Noord. Een ambtenaar merkte daarbij op, ik parafraseer, dat collega’s soms liever in “makkelijkere” stadsdelen werken, omdat je daar minder geconfronteerd wordt met armoede, ongelijkheid en bewonersverzet. Wie wél in Noord werkt, krijgt vaak veel meer op het bord, terwijl de verdeling van middelen en capaciteit daar niet altijd recht aan doet.

Dat maakte indruk op me. Het onderstreepte hoe ingewikkeld die weg van samenwerking is, voor iedereen die hem bewandelt. Petje af dus voor de bewoners én de ambtenaren die, ondanks alles, blijven proberen om samen iets te veranderen.